कसैले बिर्सन नसकेको भूकम्प
काठमाडौँ - गोरखाको बारपाकमा २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पले गहिरो छाप छोडेको छ। भूकम्पको केन्द्रविन्दु बारपाक भएकाले यहाँका बासिन्दाले गहिरो मानसिक आघात भोगेका छन्। धनमाया गुरुङ जस्ता वृद्धा आमा आफ्ना सन्तान गुमाएर अझै पनि त्यो दिनको पीडामा डुबेका छन्। उनी भन्छिन्, “त्यही दिन भूकम्प आउनुपरेको, भदैनीलाई घर ल्याएको थिएँ, आँगनमा खेलीरहेकी भदैनी घर भत्किएर लग्यो। म आफैँ दोषी जस्तो लाग्छ।”
धनमाया घले जस्तै अन्य बासिन्दाले पनि भूकम्पको डर अझै पनि महसुस गर्छन्। उनी भन्छिन्, “आकास गर्जदा अझै पनि डर लाग्छ, गाउँमा ठूल्ठूलो गाडी आउँदा पनि भूकम्प नै आएजस्तो लाग्छ।”
भूकम्पले बारपाकको पहिचानलाई नै परिवर्तन गरेको छ। परम्परागत ढुङ्गाको घर र माटोको छानोको स्थानमा अहिले आधुनिक सिमेन्ट र इँटा प्रयोग गरिएको छ। यसले बारपाकको सांस्कृतिक पहिचानमा असर पुर्याएको छ। स्थानीय नेता धन बहादुर घले भन्छन्, “भूकम्पले हाम्रो पहिचान मात्र होइन, हाम्रो जीवनशैलीलाई पनि नष्ट गरिदिएको छ।”
हालैका वर्षहरूमा पुनर्निर्माणको गति बढेको भए तापनि, केही समुदायहरू अझै अस्थायी टहरामा बसिरहेका छन्। दलित समुदायका सदस्यहरूले आफ्नो पुर्ख्यौली जमिनमा घर बनाउन नपाएको गुनासो गरेका छन्। उनीहरूका अनुसार, सरकारले भूकम्पको स्मृतिमा संग्रहालय निर्माण गर्ने योजना बनाएको थियो, तर स्थानीय विरोधका कारण त्यो योजना कार्यान्वयनमा आउन सकेको छैन।
बारपाकमा भूकम्पको दसौं वार्षिकोत्सवका अवसरमा सार्वजनिक बिदा दिइन्छ र मृतकहरूको सम्झनामा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ। यसले भूकम्पको पीडा र पुनर्निर्माणको महत्वलाई स्मरण गराउँछ।
