प्रि–मनसुन अवधिमा हिउँदे बाली भित्र्याउने प्रक्रिया
काठमाडौँ । सिराहा जिल्लाकी किसान मञ्जु कुमारी यादवले ए बिगाहा जमिनमा गहुँखेती गरेकी छिन्, तर गत चैत महिनामा परेको मध्यम वर्षाले गहुँ बालीमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। उनले भनिन्, “गहुँमा धेरै क्षति भएको छ। पहिला धेरै राम्रो थियो, अहिले पानी परेर धेरै बिग्रिसकेको छ।” चैत २७ र २८ गते आएको हावाहुरी र पानीले गहुँ बोटमै कालो भइसकेको छ। यस कारण गहुँ भित्र्याउन पनि धेरै श्रम र समय लाग्ने भएको छ।
नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद्अन्तर्गत राष्ट्रिय कृषि वातावरण अनुसन्धान केन्द्रले प्रि–मनसुन अवधिमा गहुँ र मुसुरो जस्ता हिउँदे बाली भित्र्याउँदा मौसमको अवस्थालाई विशेष ध्यान दिन आग्रह गरेको छ। पछिल्लो हप्ता परेको पानीले प्रभावित गहुँ र मुसुरो खेतबाट पानी निकासको व्यवस्था गर्न, काट्न बाँकी रहेको भए एक–दुई दिन सुक्न दिने, काटिसकेको भए अग्लो वा शेडभित्र सुकाउने, र काट्नैपर्ने भए मौसमको अवस्था हेरी खेतमा नछोड्ने गरी भित्र्याउन सुझाइएको छ।
गहुँ भित्र्याउँदा सुरक्षित भण्डारणका लागि गहुँलाई घाम अथवा शेडभित्र राम्ररी सुकाउने, र करिब १२ प्रतिशतको चिस्यानमा भण्डारण गर्ने उपयुक्त मानिन्छ। गोदामहरूलाई अघिल्लो बालीको अन्न तथा अन्य भण्डारण सामग्री हटाएर राम्ररी सफा गर्ने, र भण्डारणका लागि बोरा प्रयोग गर्ने किसानले ५ प्रतिशत नीमको घोलले बोरा उपचार गरी बोरालाई घाममा सुकाएर मात्र प्रयोग गर्न सुझाइएको छ। यसले रोग र कीराहरूका विभिन्न अवस्थाहरू नष्ट गर्न मद्दत पुर्याउँछ।
यसरी, प्रि–मनसुन अवधिमा गहुँ र अन्य हिउँदे बाली भित्र्याउँदा मौसमको पूर्वानुमान र बालीको अवस्था विचार गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
