कात्तिक १३। हिमाली जिल्ला मुस्ताङमा यस वर्ष एक अर्ब १४ करोड ९६ लाख रुपैयाँ बराबरको स्याउ उत्पादन भएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। कृषि तथा पशु विकास कार्यालयका अनुसार जिल्लाका पाँच स्थानीय तहमा कुल ६६२ हेक्टर क्षेत्रफलमा लगाइएको स्याउबाट सात हजार ३८ दशमलव ५४ मेट्रिक टन उत्पादन भएको हो। गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष स्याउ उत्पादन ३५४ दशमलव २४ मेट्रिक टन अर्थात् ५.२९ प्रतिशतले बढेको छ। 

कार्यालयका प्रमुख डा. लालमणि अर्यालका अनुसार यस वर्ष उच्च घनत्व प्रविधिमा आधारित हाइब्रिड स्याउ ९५९ दशमलव ६२ मेट्रिक टन उत्पादन भएको छ भने परम्परागत स्थानीय जातका स्याउको उत्पादन छ हजार ७८ दशमलव ९२ मेट्रिक टन पुगेको छ। मूल्यका आधारमा हाइब्रिड स्याउबाट २३ करोड ६ लाख रुपैयाँ र स्थानीय जातका स्याउबाट करिब ९१ करोड ९० लाख रुपैयाँ बराबरको उत्पादन भएको अनुमान छ। कृषि प्राविधिकहरूले बगैँचामा पुगेर क्रप कटिङ विधिबाट उत्पादनको औसत मापन गरेका थिए।

उत्पादित स्याउमध्ये करिब ९४ करोड ८० लाख रुपैयाँ बराबरको स्याउ जिल्लाबाहिर बिक्री तथा निकासी हुने अनुमान गरिएको छ। त्यस्तै, १७ करोड ५६ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको स्याउ जिल्लाभित्रै खपत हुने जनाइएको छ। जिल्लामा हाइब्रिड स्याउको मूल्य प्रतिकिलो २४० रुपैयाँ र परम्परागत स्थानीय स्याउको मूल्य प्रतिकिलो १५१ रुपैयाँ निर्धारण गरिएको छ।

मुस्ताङमा स्याउ खेती किसानहरूको आम्दानी र स्थानीय अर्थतन्त्रको महत्त्वपूर्ण आधार बनेको छ। जिल्लामा अहिले कुल ९१७ हेक्टर क्षेत्रफलमा स्याउका बगैँचा विस्तार भएका छन्। तीमध्ये ७६ हेक्टरमा हाइब्रिड र ८४१ हेक्टरमा परम्परागत स्थानीय जातका स्याउ खेती गरिएको छ। उत्पादनमा भएको वृद्धिले स्थानीय किसानको आम्दानी बढाउन तथा बजारमा नेपाली स्याउको आपूर्ति विस्तार गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

मुस्ताङको स्याउ देशका विभिन्न बजारमा लोकप्रिय छ। उत्पादन बढेसँगै स्याउको गुणस्तर कायम राख्ने, समयमै बजारसम्म पुर्‍याउने र किसानले उचित मूल्य पाउने व्यवस्था गर्नु पनि महत्त्वपूर्ण देखिएको छ। सडक यातायात, ढुवानी खर्च र बजार व्यवस्थापनले किसानको वास्तविक आम्दानीमा प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले उत्पादनसँगै बिक्री वितरणलाई व्यवस्थित बनाउनु आवश्यक छ।

यस वर्षको प्रारम्भिक तथ्याङ्कले मुस्ताङमा स्याउ उत्पादनमा सकारात्मक वृद्धि देखाएको छ। कृषि प्राविधिक, स्थानीय तह र किसानबीचको समन्वयबाट संकलन गरिएको विवरणले जिल्लाको स्याउ खेतीको आर्थिक महत्त्व थप स्पष्ट पारेको छ।