कात्तिक १०। नेपालका सामुदायिक विद्यालयमा सूचना तथा सञ्चार प्रविधि (ICT) सम्बन्धी पूर्वाधारको अभाव देखिएको छ। सार्वजनिक गरिएको तथ्याङ्कअनुसार ७०.४ प्रतिशत सामुदायिक विद्यालयमा ICT प्रयोगशाला छैन। यसले विद्यालय शिक्षामा कम्प्युटर, इन्टरनेट तथा डिजिटल प्रविधिको पहुँच विस्तार गर्न अझै ठूलो चुनौती रहेको देखाएको छ।

प्रविधिको विकाससँगै शिक्षण सिकाइमा कम्प्युटर, इन्टरनेट र डिजिटल शैक्षिक सामग्रीको प्रयोग बढ्दै गएको छ। तर, आवश्यक उपकरण र पूर्वाधारको अभावमा धेरै सामुदायिक विद्यालयका विद्यार्थीले प्रविधिमा आधारित सिकाइको पर्याप्त अवसर पाउन सकेका छैनन्। यसले विद्यार्थीलाई सूचना प्रविधिसम्बन्धी व्यावहारिक ज्ञान तथा सीप हासिल गर्न कठिनाइ उत्पन्न गर्न सक्छ।

विशेषगरी ग्रामीण तथा दुर्गम क्षेत्रका विद्यालयमा कम्प्युटर, भरपर्दो इन्टरनेट, विद्युत् आपूर्ति र प्राविधिक जनशक्तिको अभाव डिजिटल शिक्षाको विस्तारमा बाधक बन्न सक्छ। ICT प्रयोगशाला स्थापना भएका विद्यालयमा समेत उपकरणको मर्मतसम्भार, नियमित विद्युत् आपूर्ति र शिक्षकको प्राविधिक दक्षता सुनिश्चित गर्नु आवश्यक हुन्छ।

शिक्षा क्षेत्रमा डिजिटल पहुँच विस्तार गर्न विद्यालयमा आवश्यक उपकरण उपलब्ध गराउनुका साथै शिक्षकलाई प्रविधिमैत्री शिक्षणसम्बन्धी तालिम दिनुपर्ने देखिन्छ। त्यसैगरी, स्थापना गरिएका प्रयोगशाला नियमित रूपमा सञ्चालन हुने व्यवस्था मिलाउनु र ग्रामीण तथा सहरी विद्यालयबीचको डिजिटल विभाजन कम गर्न लक्षित कार्यक्रम सञ्चालन गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।

शिक्षामा समान अवसर सुनिश्चित गर्न सबै विद्यार्थीलाई सूचना प्रविधिको आधारभूत ज्ञान र सीप हासिल गर्ने वातावरण उपलब्ध गराउनु आवश्यक छ। सामुदायिक विद्यालयमा ICT पूर्वाधार विस्तार, इन्टरनेटको पहुँच सुधार तथा प्राविधिक शिक्षालाई प्रभावकारी बनाउने कार्यले विद्यार्थीको सिकाइलाई थप व्यावहारिक र प्रविधिमैत्री बनाउन सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

नोट: ७०.४ प्रतिशतको तथ्याङ्क कुन वर्षको शैक्षिक सर्वेक्षण वा प्रतिवेदनमा आधारित हो भन्ने मूल स्रोतबाट पुष्टि गर्न आवश्यक छ।