सुदूरपश्चिममा बालविवाह रोक्न लाखौँ खर्च, समस्या भने कायमै
कार्तिक ९। दूरपश्चिम प्रदेशमा बालविवाह रोकथामका लागि पछिल्लो पाँच वर्षमा १ करोड २८ लाख ७० हजार रुपैयाँ खर्च गरिएको छ। तर, यति ठूलो रकम खर्च गरिए पनि बालविवाहको समस्या पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन। बालविवाह न्यूनीकरणका लागि सञ्चालन गरिएका कार्यक्रमको प्रभावकारिता र उपलब्धिबारे प्रश्न उठ्न थालेका छन्।
बालविवाहका कारण बालबालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य, मानसिक विकास तथा भविष्यमा गम्भीर असर पर्ने गरेको छ। विशेषगरी गरिबी, अशिक्षा, सामाजिक कुरीति र जनचेतनाको कमीलाई बालविवाहका प्रमुख कारणका रूपमा लिने गरिएको छ। कतिपय अवस्थामा परिवार र समुदायको दबाबले गर्दा सानै उमेरमा विवाह गर्ने प्रवृत्ति अझै कायम छ।
बालविवाह रोकथामका लागि सरकारी निकाय तथा विभिन्न संघसंस्थाले जनचेतनामूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएका छन्। यद्यपि, कार्यक्रमका लागि खर्च गरिएको रकमअनुसार अपेक्षित उपलब्धि हासिल भए–नभएको मूल्याङ्कन गर्न आवश्यक देखिएको छ। सम्बन्धित निकायले खर्चको पारदर्शिता सुनिश्चित गर्दै दुर्गम क्षेत्रसम्म प्रभावकारी जनचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्ने देखिन्छ।
बालविवाह अन्त्य गर्न बजेट खर्च गर्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। बालबालिकाको शिक्षामा पहुँच बढाउने, अभिभावकलाई सचेत बनाउने, बालविवाहसम्बन्धी कानुन प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्ने र स्थानीय समुदायलाई अभियानमा सहभागी गराउने कामलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ।
