काठमाडौँ, नेपालमा पछिल्लो समय अन्तर्राष्ट्रिय लागूऔषध तस्करहरूले अवैध कारोबारका लागि अपनाउने शैली र प्रविधिमा निकै ठूलो परिवर्तन ल्याएका छन्। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हुँदै भित्रिने प्रतिबन्धित कोकिनको तस्करीमा तस्करहरूले सुरक्षा संयन्त्रलाई समेत चुनौती दिने गरी अनौठो र नयाँ तरिकाहरू प्रयोग गर्न थालेका हुन्। हालैका सुरक्षा अनुसन्धानहरूले नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय कोकिन तस्करहरूको सुरक्षित ट्रान्जिट प्वाइन्ट बन्दै गएको डरलाग्दो तथ्य उजागर गरेका छन्। एकै वर्षभित्र ४६ करोड ७१ लाख रुपैयाँभन्दा बढी मूल्यको कोकिन बरामद हुनुले यो जालो कति गहिरो गरी फैलिएको छ भन्ने प्रष्ट पार्छ।

'सिलिकन प्रविधि': कपडा र सुटकेसको फेदमा कोकिन लुकाउने नयाँ धन्दा

लागूऔषध नियन्त्रणमा सक्रिय सुरक्षा अधिकारीहरूका अनुसार अहिले तस्करहरूले परम्परागत तरिकाहरू छोडेर अत्याधुनिक रासायनिक र भौतिक जुक्तिहरू अपनाउन थालेका छन्। पछिल्लो समय बरामद भएका सामग्रीहरूमा कोकिनलाई रासायनिक रूपमा सिलिकन (Silicone) सँग मिसाएर पातलो कपडाको आकार दिने गरिएको पाइएको छ। यसरी तयार पारिएको कोकिनलाई सुटकेसको फल्स बटम (झूटो पिँध), कम्बल, म्याट, ज्याकेट, एप्रोन र नेकरस्ट सिरानी (Neck Pillow) भित्र सजिलै लुकाएर ल्याउने गरिएको छ। बाहिरबाट हेर्दा वा छाम्दा सामान्य कपडा जस्तो मात्र देखिने भएकाले विमानस्थलको प्रारम्भिक सुरक्षा जाँचलाई झुक्याउन यो शैली अपनाइएको अनुसन्धानबाट खुलेको छ।

विमानस्थलदेखि ठमेलका होटलसम्म तस्करको सेटिङ

विदेशी नागरिकहरूको शङ्कास्पद गतिविधिलाई पछ्याउँदै जाँदा अन्तर्राष्ट्रिय गिरोहको यो कनेक्सन विमानस्थलबाट सिधै पर्यटकीय क्षेत्र ठमेलका होटलहरू सम्म पुग्ने गरेको पाइएको छ। दक्षिण अमेरिकी मुलुक (जस्तै कोलम्बिया) का नागरिकहरू कोकिनको भरिया बनेर काठमाडौँ ओर्लिने र यहाँका होटलहरूमा भारतीय वा अन्य विदेशी एजेन्टहरूलाई सामान हस्तान्तरण गर्ने नयाँ चक्र सक्रिय भएको छ। नेपाल भित्रिने अधिकांश कोकिनको अन्तिम गन्तव्य छिमेकी मुलुक भारत र अन्य युरोपेली देशहरू हुने गरेको भए पनि काठमाडौँलाई मुख्य 'ड्रप जोन' र सुरक्षित ट्रान्जिट बनाइनुले सुरक्षा चुनौती ह्वात्तै बढाएको छ।

मुख्य तथा बलिया बुँदाहरू (Key Takeaways & Strong Points)

• विमानस्थलको सुरक्षा प्रणालीमा गम्भीर प्रश्न: एक्स-रे मेसिन र परम्परागत जाँच प्रणालीलाई सहजै झुक्याउन सक्ने 'सिलिकन मिक्सिङ' प्रविधिको प्रयोगले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको सुरक्षा संयन्त्र र प्रविधि अपर्याप्त रहेको पुष्टि गर्छ।
• अन्तर्राष्ट्रिय गिरोहको बलियो नेटवर्क: दक्षिण अमेरिकादेखि काठमाडौँ हुँदै भारतसम्म जोडिएको भरिया र एजेन्टहरूको यो सञ्जालले नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय भूमिगत माफियाहरूको प्रभाव बढ्दै गएको सङ्केत गर्दछ।
• नेपालमा संगठित अपराधको उच्च जोखिम: नेपाललाई ट्रान्जिट मुलुकको रूपमा प्रयोग गरिनुले भविष्यमा देशभित्रै पनि हतियार तस्करी, सम्पत्ति शुद्धीकरण र अन्य संगठित अपराधहरू ह्वात्तै बढ्ने खतरा निम्त्याउँछ।
• सुरक्षा निगरानीको नयाँ चुनौती: तस्करहरूले सुरक्षाकर्मीको ध्यान भटकाउन उमेर पुगेका महिला वा ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई भरिया बनाउने रणनीति अख्तियार गरेपछि अब केवल शङ्कास्पद युवाहरूमाथि मात्र गरिने निगरानीले काम नगर्ने स्पष्ट भएको छ।