हरूदशैं नेपालीको प्रमुख चाड हो। यस अवसरमा परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट गर्ने, रमाइलो गर्ने र विभिन्न परिकार खाएर चाडपर्व मनाउने परम्परा छ। विशेषगरी दशैंमा खसीबोका, भैँसीको मासु, तारेका परिकार, अचार तथा चिल्लो र मसलेदार खानेकुराको सेवन बढी हुने गर्छ। तर, स्वादका लागि आवश्यकताभन्दा बढी मासु र चिल्लो खाना खाँदा स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ। त्यसैले चाडपर्वको रमाइलोसँगै आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल राख्न आवश्यक छ।

स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार धेरै चिल्लो तथा बोसोयुक्त खाना खाँदा अपच, पेट फुल्ने, अम्लपित्त, छाती पोल्ने र वाकवाकी लाग्ने जस्ता समस्या देखिन सक्छन्। विशेषगरी एकैपटक धेरै खाना खाने वा खाना खाएलगत्तै सुत्ने बानीले पाचनसम्बन्धी समस्या बढाउन सक्छ। यस्तो समस्या बारम्बार देखिएमा चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ।

त्यस्तै, बोसोयुक्त मासु र घिउ, नौनी तथा अन्य संतृप्त बोसो धेरै भएको खाना नियमित रूपमा सेवन गर्दा रगतमा खराब कोलेस्ट्रोल बढ्न सक्छ। यसले दीर्घकालमा मुटुरोग तथा रक्तनलीसम्बन्धी समस्याको जोखिम बढाउन सक्छ। रातो मासु अत्यधिक सेवन गर्ने बानी र प्रशोधित मासु जस्तै ससेज, सलामी तथा ह्यामको धेरै सेवनलाई पनि केही दीर्घकालीन रोगको बढ्दो जोखिमसँग जोडिएको छ। यसको अर्थ मासु खानै हुँदैन भन्ने होइन; मात्रा, प्रकार र खाने बानीमा ध्यान दिनुपर्छ।

दशैंमा मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मिर्गौला तथा मुटुसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिले खानपानमा विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ। मासुसँगै धेरै नुनिलो अचार, प्रशोधित खानेकुरा र चिल्लो परिकार सेवन गर्दा स्वास्थ्य समस्या नियन्त्रण गर्न कठिन हुन सक्छ। यस्ता समस्या भएका व्यक्तिले आफ्नो चिकित्सकले दिएको खानपानसम्बन्धी सल्लाह पालना गर्नु आवश्यक छ।

स्वास्थ्यलाई सुरक्षित राख्न एकैपटक धेरै खाना खानुभन्दा थोरै–थोरै र सन्तुलित रूपमा खानु उपयुक्त हुन्छ। मासुसँगै सागसब्जी, सलाद, फलफूल तथा दालजस्ता खाद्य पदार्थ समावेश गर्नुपर्छ। मासु राम्ररी पकाएर खानु, पर्याप्त सफा पानी पिउनु, नियमित शारीरिक गतिविधि गर्नु र खाना खाएलगत्तै नसुत्नु पनि उपयोगी हुन्छ। विशेषगरी धेरै तेलमा तारिएका परिकार तथा बोसोयुक्त मासुको मात्रा कम गर्नुपर्छ।

दशैं रमाइलो र पारिवारिक मिलनको पर्व हो। तर, स्वादका लागि स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गर्नु उचित हुँदैन। खानपानमा सन्तुलन कायम राख्दै, आवश्यकताअनुसार मासु सेवन गरेर र नियमित दिनचर्या अपनाएर चाडपर्वलाई स्वस्थ तथा सुरक्षित बनाउन सकिन्छ।