असोज २९। नेपालीहरूको महान् चाड बडादशैं नजिकिँदै गर्दा बजारमा बिक्रीका लागि ल्याइएका खसीबोका, बाख्रा तथा भैँसीको स्वास्थ्य परीक्षणलाई तीव्रता दिइएको छ। दशैंका बेला मासुको खपत बढ्ने भएकाले उपभोक्तालाई स्वस्थ र गुणस्तरीय मासु उपलब्ध गराउने उद्देश्यले सम्बन्धित निकायले पशुको स्वास्थ्य अवस्था जाँच गर्ने, बिरामी पशु पहिचान गर्ने तथा बिक्री वितरण प्रक्रियामा निगरानी राख्ने कामलाई प्राथमिकता दिएका छन्। चाडपर्वको समयमा अस्वस्थ पशु बिक्री हुन सक्ने जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै पशु चिकित्सक तथा प्राविधिक टोलीले बजारमा ल्याइएका पशुको निरीक्षण गरिरहेका छन्।

स्वास्थ्य परीक्षणका क्रममा पशुको बाहिरी अवस्था, शरीरमा देखिने घाउचोट, असामान्य व्यवहार, रोगका लक्षण तथा अन्य स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या जाँच गरिन्छ। आवश्यकताअनुसार पशुको तापक्रम र अन्य स्वास्थ्य सूचकसमेत परीक्षण गरिन्छ। अस्वस्थ वा शङ्कास्पद अवस्थामा रहेका पशुलाई स्वस्थ पशुसँगै बिक्री वितरण गर्न नदिन र थप परीक्षणको व्यवस्था मिलाउन सम्बन्धित निकायले ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ। पशु स्वास्थ्य परीक्षणले उपभोक्ताको स्वास्थ्य सुरक्षा गर्नुका साथै पशुबाट मानिसमा सर्न सक्ने केही रोगको जोखिम कम गर्न पनि सहयोग पुर्‍याउँछ।

दशैंमा खसीबोका र भैँसीको माग बढ्ने भएकाले विभिन्न जिल्लाबाट ठूलो संख्यामा पशु काठमाडौं उपत्यकालगायत प्रमुख बजारमा भित्रिने गर्छन्। मागअनुसार आपूर्ति गर्न ल्याइएका पशुको स्वास्थ्य अवस्था सुनिश्चित गर्नु, ढुवानीका क्रममा पशुलाई अनावश्यक दुःख नदिनु र बिक्रीस्थल सफा राख्नु महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। पशु राख्ने स्थानमा पर्याप्त पानी, हावा र आवश्यक ठाउँको व्यवस्था हुनुपर्छ। लामो दूरीबाट ल्याइएका पशुलाई उचित आराम तथा हेरचाह दिनु पनि पशु कल्याणका दृष्टिले आवश्यक छ।

पशु स्वास्थ्य परीक्षणसँगै मासु बिक्री गर्ने पसल तथा वधस्थलको सरसफाइमा समेत ध्यान दिनुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ। स्वस्थ पशुबाट मात्र मासु तयार गर्ने, वधस्थलमा स्वच्छता कायम राख्ने, मासु सुरक्षित तापक्रममा भण्डारण गर्ने र झिँगा तथा अन्य प्रदूषणबाट जोगाउने व्यवस्था आवश्यक हुन्छ। उपभोक्ताले पनि मासु खरिद गर्दा सफा पसल, उचित भण्डारण र आवश्यक स्वास्थ्य परीक्षणसम्बन्धी जानकारीमा ध्यान दिनुपर्छ।

चाडपर्वको समयमा बजारमा हुने सम्भावित अनियमितता नियन्त्रण गर्न पशु सेवा निकाय, स्थानीय तह, खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रणसम्बन्धी निकाय र बजार अनुगमन टोलीबीच समन्वय आवश्यक हुन्छ। स्वस्थ पशुको बिक्री वितरण सुनिश्चित गर्नु, अस्वस्थ पशु पहिचान गरी आवश्यक कारबाही गर्नु तथा उपभोक्तालाई सुरक्षित मासु उपलब्ध गराउनु सम्बन्धित निकायको प्रमुख जिम्मेवारी हो। दशैंको उत्सवसँगै जनस्वास्थ्य र पशु कल्याणलाई प्राथमिकता दिन सकेमा चाडपर्वलाई अझ सुरक्षित र व्यवस्थित बनाउन सकिनेछ।