मौसममा भयावह फेरबदलको चेतावनी : ‘सुपर अल निनो’का कारण नौ महिनामा ४ लाख ५१ हजारभन्दा बढीको मृत्यु हुन सक्ने अनुमान
२३ असोज । विश्वमा तीव्र बन्दै गएको ‘अल निनो’ जलवायु घटनाले आगामी महिनाहरूमा अत्यधिक गर्मी र चरम मौसमी जोखिम बढाउन सक्ने चेतावनी दिइएको छ। अमेरिकाको सिकागो विश्वविद्यालयअन्तर्गतको क्लाइमेट इम्प्याक्ट ल्याबका अनुसन्धानकर्ताहरूको अनुमानअनुसार, सन् २०२६ जुनदेखि सन् २०२७ फेब्रुअरीसम्म अल निनोसँग सम्बन्धित तापक्रम वृद्धिका कारण विश्वभर करिब ४ लाख ५१ हजार अतिरिक्त मृत्यु हुन सक्ने जोखिम छ। यद्यपि, यो अनुमानित जोखिम हो, निश्चित रूपमा हुने मृत्युको सङ्ख्या होइन। अल निनो प्रशान्त महासागरको उष्णकटिबन्धीय क्षेत्रमा समुद्रको सतहको तापक्रम सामान्यभन्दा बढी हुने र वायुमण्डलीय परिसञ्चरणमा परिवर्तन ल्याउने प्राकृतिक जलवायु प्रक्रिया हो। यसको प्रभावले विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा तापक्रम र वर्षाको ढाँचामा परिवर्तन ल्याउन सक्छ। कतिपय क्षेत्रमा भीषण गर्मी, तातो हावाको लहर र खडेरीको जोखिम बढ्न सक्छ भने अन्य क्षेत्रमा अत्यधिक वर्षा, बाढी तथा पहिरोको सम्भावना बढ्न सक्छ। लामो समयसम्म अत्यधिक गर्मी रहँदा विशेषगरी वृद्धवृद्धा, बालबालिका, बाहिर काम गर्ने श्रमिक र स्वास्थ्य समस्या भएका व्यक्तिहरू बढी जोखिममा पर्न सक्छन्। त्यस्तै, खडेरीले खानेपानी तथा कृषि उत्पादनमा असर पार्न सक्छ भने भारी वर्षा र बाढीले बस्ती, सडक तथा पूर्वाधारमा क्षति पुर्याउन सक्छ। विश्व मौसम विज्ञान सङ्गठन (WMO) ले पनि सन् २०२६ को अन्त्यतिर अल निनो अत्यन्त शक्तिशाली बन्न सक्ने र यसको प्रभाव सन् २०२७ को सुरुवातसम्म कायम रहने सम्भावना औँल्याएको छ। तर यसको प्रभाव सबै देश र क्षेत्रमा समान हुने छैन।यस्तो अवस्थामा सम्भावित जनधनको क्षति न्यूनीकरण गर्न समयमै मौसम पूर्वानुमान, गर्मीबाट बच्ने व्यवस्था, बाढीको पूर्वचेतावनी, सुरक्षित खानेपानी र स्वास्थ्य सेवाको तयारीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।
