२३ असोज । डिजिटल भुक्तानीको सुविधा विस्तार हुँदै गए पनि नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अधिकांश ग्राहक अझै विद्युत् महसुल बुझाउन भौतिक काउन्टरमै पुग्ने गरेका छन्। अनलाइन बैंकिङ, मोबाइल बैंकिङ तथा डिजिटल वालेटमार्फत घरमै बसेर महसुल तिर्न सकिने व्यवस्था भए पनि ठूलो सङ्ख्यामा ग्राहक प्रत्यक्ष भुक्तानीमा निर्भर रहेको पाइएको छ।

उपलब्ध विवरणअनुसार करिब ७३ प्रतिशत ग्राहकले अझै भौतिक काउन्टरबाट विद्युत् महसुल बुझाउने गरेका छन्। यसले डिजिटल भुक्तानीको पहुँच विस्तार भए पनि सबै ग्राहकले त्यसको पूर्ण उपयोग गर्न नसकेको देखाउँछ। काउन्टरमा महसुल बुझाउन पुग्ने ग्राहकका कारण कतिपय कार्यालयमा लामो समयसम्म लाइन बस्नुपर्ने अवस्था सिर्जना हुने गरेको छ।

डिजिटल सुविधा भए पनि किन काउन्टरमै पुग्छन् ग्राहक?

विद्युत् महसुल तिर्न अनलाइन सुविधा उपलब्ध भए पनि डिजिटल प्रविधिबारे पर्याप्त जानकारी नहुनु, मोबाइल बैंकिङ प्रयोग गर्न कठिनाइ हुनु र अनलाइन भुक्तानीप्रति विश्वासको कमी जस्ता कारणले केही ग्राहक अझै प्रत्यक्ष भुक्तानीलाई प्राथमिकता दिने गर्छन्।

विशेषगरी ज्येष्ठ नागरिक, प्रविधिको प्रयोगमा अभ्यस्त नभएका ग्राहक तथा डिजिटल भुक्तानीको पहुँच सीमित भएका क्षेत्रका उपभोक्तालाई अनलाइन सेवा प्रयोग गर्न कठिनाइ हुन सक्छ। कतिपय ग्राहकले भुक्तानी सफल भए–नभएको सुनिश्चित गर्न पनि काउन्टरमै पुगेर महसुल बुझाउन रुचाउने गर्छन्।

अनलाइन भुक्तानीले समय र खर्च बचाउन सक्छ

मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङ तथा उपलब्ध डिजिटल भुक्तानी सेवामार्फत विद्युत् महसुल तिर्दा ग्राहकले कार्यालयसम्म पुग्नुपर्ने झन्झटबाट मुक्ति पाउन सक्छन्। यसबाट यातायात खर्च र समय बचत हुनुका साथै काउन्टरमा हुने भीड पनि कम गर्न सकिन्छ।

त्यसैगरी डिजिटल भुक्तानीको प्रयोग बढ्दा नेपाल विद्युत् प्राधिकरणलाई महसुल सङ्कलन व्यवस्थित गर्न र कार्यालयको कार्यभार घटाउन सहयोग पुग्न सक्छ। तर अनलाइन प्रणाली सहज, सुरक्षित र भरपर्दो हुनुका साथै भुक्तानीसम्बन्धी समस्या समाधान गर्ने व्यवस्था पनि प्रभावकारी हुन आवश्यक छ।

डिजिटल साक्षरता बढाउनुपर्ने आवश्यकता

विद्युत् महसुल भुक्तानीलाई थप सहज बनाउन प्राधिकरणले ग्राहकलाई अनलाइन सेवाबारे जानकारी दिनु, कार्यालयहरूमा डिजिटल भुक्तानी सिकाउने व्यवस्था गर्नु र प्राविधिक समस्या छिटो समाधान गर्नु आवश्यक देखिन्छ।

डिजिटल सेवा प्रयोग गर्न नसक्ने ग्राहकका लागि भौतिक काउन्टरको सुविधा पनि कायम राख्नुपर्छ। प्रविधिमा पहुँच नभएका वा प्रयोग गर्न कठिनाइ हुने उपभोक्तालाई वैकल्पिक सुविधा उपलब्ध गराउँदै डिजिटल भुक्तानीप्रति विश्वास बढाउनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

अनलाइन सुविधा विस्तार हुँदै गए पनि ग्राहकले त्यसको लाभ लिन नसकेसम्म अपेक्षित परिवर्तन सम्भव हुँदैन। त्यसैले डिजिटल भुक्तानीको पहुँच विस्तारसँगै जनचेतना, प्राविधिक सहयोग र सेवाको विश्वसनीयतामा ध्यान दिनुपर्ने देखिन्छ