काठमाडौँ — नेपाल आयल निगमले बजारमा ग्यास आपूर्ति नियमित र पर्याप्त रहेको दाबी गरिरहँदा काठमाडौँ उपत्यकासहित देशका प्रमुख सहरहरूमा खाना पकाउने एलपी ग्यास (LPG) को गम्भीर अभाव सिर्जना भएको छ। हाम्रा स्थलगत प्रतिनिधिहरूका अनुसार ग्यास नपाएर आजित भएका उपभोक्ताहरू बिहान ३ बजेदेखि नै खाली सिलिन्डर बोकेर डिपो र ग्यास उद्योगका मुख्य प्लान्टहरूमा लामो लाइनमा बस्न बाध्य छन्।

लामो समयको ग्यास र्‍यासनिंग (७.१ केजीको आधा सिलिन्डर) पछि सरकारले हालै १४.२ केजीको पूर्ण सिलिन्डर बिक्री खुला गरेसँगै बजारमा माग अस्वाभाविक रूपमा बढेको देखिन्छ। तर, मागअनुसारको ग्यास खुद्रा बिक्रेतासम्म नपुग्दा उपभोक्ताले एउटा सिलिन्डर साट्न हप्तौँ कुर्नुपर्ने स्थिति आएको छ।

डिपोहरूमा सिलिन्डरको लामो लाम, उपभोक्ता मारमा

हाम्रा प्रतिनिधिले काठमाडौँको बालजु औद्योगिक क्षेत्रस्थित नेपाल ग्यासको मुख्य डिपो र टेकुस्थित राष्ट्रिय व्यापार लिमिटेडको कार्यालय परिसरमा स्थलगत निरीक्षण गर्दा त्यहाँ हजारौँ सर्वसाधारण खाली सिलिन्डर भुइँमा राखेर पालो पर्खिरहेको दृश्य फेला पारेका छन्। विशेष गरी एउटा मात्र सिलिन्डर चलाउने डेरावाल विद्यार्थी, मजदुर र साना होटल व्यवसायीहरू ग्यास नपाएर बढी मारमा परेका छन्।

काठमाडौँ बाहेक तराईका प्रमुख व्यापारिक केन्द्रहरू जस्तै जनकपुरधामका रामानन्द चोक, पिडारी चोक र भानु चोक क्षेत्रका अधिकांश ग्यास डिलरहरू बन्द छन्। खुला रहेका पसलहरूले पनि ग्यास कहिले आउने टुङ्गो नभएको भन्दै उपभोक्तालाई रित्तै फर्काउने गरेका छन्। स्थानीय उपभोक्ताहरूले व्यवसायीहरूले कृत्रिम अभाव सिर्जना गरी कालोबजारी गर्न खोजेको र प्रशासनले बजार अनुगमन नगरेको गम्भीर आरोप लगाएका छन्।

निगमको दाबी: "ग्यास अभाव होइन, वितरणको समस्या"

यता उपभोक्ता सडकमा लाइन बस्नुपरेको स्थितिमा पनि नेपाल आयल निगम (NOC) ले भने बजारमा मागभन्दा बढी ग्यास आयात भइरहेको दाबी दोहोर्‍याएको छ। निगमका अनुसार साउन महिनामा मात्रै भारतबाट करिब ४९,००० मेट्रिक टन एलपी ग्यास आयात भएको छ, जुन सामान्य खपत धान्न पर्याप्त हो।

निगमले यो संकटलाई ग्यास अभाव नभई उपभोक्ताहरू आधा सिलिन्डरबाट एकै पटक पूर्ण सिलिन्डरमा आकर्षित हुँदा र 'अन्डरग्राउन्ड डिलर' हरूले आपूर्ति शृङ्खला प्रभावित पार्दा उब्जिएको तत्कालीन वितरण समस्या मात्र भएको प्रष्टीकरण दिएको छ।

संकट टार्न टेकुबाट सिधा बिक्री र हटलाइन सेवा

काठमाडौँ उपत्यकामा बढ्दो जनआक्रोश र ग्यासको हाहाकारलाई कम गर्न निगमले साउन १६ गते (शनिबार) देखि आफ्नो टेकु कार्यालयबाट सिधा ग्यास वितरण सुरु गरेको छ। यहाँबाट उपभोक्ताले बिहान ११:०० बजेदेखि बेलुका ५:०० बजेसम्म नेपाल ग्यास, एचपी, एभरेष्ट, सुगम र श्रीराम ग्यासका सिलिन्डरहरू सिधै खरिद गर्न सक्नेछन्।

साथै बजारमा ग्यास नपाएमा वा कालोबजारी भएको पाइएमा तुरुन्त जानकारी दिन निगमले हटलाइन नम्बर ०१-५९७१९०२ सार्वजनिक गर्दै उपभोक्तालाई आवश्यकभन्दा बढी ग्यास भण्डारण (होर्डिङ) नगर्न समेत अपिल गरेको छ।

अर्थरोजगार विशेष विश्लेषण:
कागजी तथ्याङ्कमा ग्यासको आयात बढेको देखिए पनि सर्वसाधारणले सहजै इन्धन नपाउनुले निगमको बजार नियमन र वितरण प्रणाली कति फितलो छ भन्ने प्रष्ट पार्छ। ग्यास वितरणमा देखिएका बिचौलिया र कालोबजारी गर्नेहरूमाथि कडा कानुनी कारबाही गरी बजारलाई तत्काल सामान्य बनाउन गृह प्रशासन र वाणिज्य विभागको ध्यान जानु जरुरी देखिन्छ।